معرفی جشنواره

موزه ملي علوم و فناوري جمهوري اسلامي ايران، در نظر دارد چهارمين جشنواره علم براي همه را در هفته ترويج علم ( 20 الي 25 آبان) با موضوع "بهداشت مواد غذايي" برگزار كند. اين جشنواره با هدف آموزش مفاهیم علمی به زبان ساده و نیز افزايش سواد علمي فناورانه شهروندان و با تاكيد بر محورهاي زير برگزار خواهد شد:
1- به سلامتی اهمیت بدهیم
2 - استانداردها و نشانگرها را بشناسیم
3 – از منابع و رسانه ها درست استفاده کنیم
4 – هر چیزی را نخوریم
موزه ملی علوم و فناوری با مشارکت نهادهایی همچون موسسه استاندارد ، وزارت جهاد کشاورزی، اساتید صاحب نظر و.. چهارمین دوره این جشنواره را با شعار "سفره سلامتی خانواده من" برگزار می کند.
فعالیت های این جشنواره شامل: دیدار با دانشمندان، محتوای دیجیتال، اینفوگرافیک، بازی های مهیج ، نمایش عروسکی و غرفه های نمایشگاهی و.. خواهد بود.

در زمانی نه چندان دور شاید تا همین یک دهه پیش در ایران، علم را فقط در جاهای مشخص و تعریف شده‌ای در جامعه می‌توانستید بیابید. محتوای علم عمدتاً در دانشگاه، کتاب‌ها، صفحه‌های علمی روزنامه‌های خاص و یا نهایت یک برنامه رادیویی یا تلویزیونی مهجور بازنمایی می‌شد. این روزها در بیشتر فضاهای عمومی، در محیط‌های خانوادگی، در مجله‌های عامه پسند، در تبلیغات تلویزیونی و... با محتواهایی که تلاش شده حداقل تاییدیة علمی داشته باشند، مواجه می‌شویم. هزاران وبلاگ، کانال و شبکه اجتماعی، برنامه‌های مختلف رادیویی، تلویزیونی، سینما و حتی تئاتر به موضوعات علمی می‌پردازند. به نظر می‌رسد، خط تیره بین علم و فرهنگ در حال کمرنگ شدن است.

با توجه به اهمیّتی که امروزه علم در توسعه و پیشرفت جامعه و بهبود کیفیت زندگی دارد، در جامعه بین الملل، به هر شکل و به هر حیلتی به دنبال سرعت بخشیدن به این روند هستند و راه‌های بسیاری را در طی 5 دهه فعالیّت مستمر در این مسیر آزموده‌اند. توسعه جشنواره‌های علم از لحاظ تعداد و کیفیّت، راهی است که هر مروّج علم و هر سیاستگزار علمی به شما توصیه خواهد کرد.

جشنواره‌های علم، رویدادهایی هستند که در آن برای علم یک جشن عمومی گرفته می‌شود و زمان آنها از یک روز تا چند هفته متغیر است. در این جشن معمولاً تمامی ارگان‌هایی که در تولید، ترویج و آموزش علم و همچنین ساخت وسایل کمک آموزشی و تهیه فناوری‌های نو، دستی بر آتش دارند، حضور پیدا می‌کنند. در جشنواره‌های بین المللی علمی که در اروپا و آمریکا برگزار می‌شود،  بیش از سه هزار غرفه نمایشگاهی شرکت دارند و روزانه 100 تا 200 برنامه مفرّح و آموزشی برگزار می‌شود. به طوری که سه میلیون بازدید کننده این جشنواره‌ها، سالانه، علاوه بر بازدید از نمایشگاه، در سخنرانی‌ها، کارگاه‌ها، مباحث و مناظرات مختلف شرکت می‌کنند و در آزمایش‌ها، جنگ‌های علمی و مسابقاتی که در فضای باز صورت می‌گیرد حضور پیدا می‌کنند.

تا قبل از سال 2000 تعداد جشنواره‌های علم در جهان انگشت شمار بود، ولی بعد از راه‌اندازی چند جشنواره بزرگ همچون جشنواره جشنواره علم چلتنام، کمبریج، نیویورک و...، توجه جهانی به این موضوع و تأثیرات آن به سرعت در تمام جهان پخش شد. با حمایت بنیاد ملی علوم آمریکا و با اتحاد 4 جشنواره نو ظهور، اتحادیه موزه‌های علم در آمریکا در سال 2009 راه‌اندازی شد. به موازات شبکه‌های بین المللی و اروپایی جشنواره‌های علم نیز شکل گرفت. فقط در 3 سال اوّل بعد از تأسیس اتحادیه جشنواره‌های علم، دو جین جشنواره جدید در ایالت‌های مختلف پاگرفت و تا سال 2015 این عدد دو برابر شد. با توجه به کمک‌های مالی که به این جشنواره‌ها تزریق شد، بر اساس گزارش‌های رسمی در سال‌های گذشته، جشنواره‌های علم بزرگترین گردهمایی‌های هر منطقه و تأثیر گذارترین رویدادهای علمی تا به امروز بوده‌اند. مهمترین ویژگی که برای جشنواره‌های علم بر می‌شمرند، موفقیت بالای این جشنواره‌ها در ارتباط برقرار کردن با مخاطب است. پل ارتباطی که این جشنواره‌ها  بین عموم مردم و مهندسان برقرار می‌کنند، علم را بیش از پیش برای مخاطبان این جشنواره‌ها جذاب کرده است. همچنین چیزی که در این جشنواره‌ها به شدت جلب توجه می‌کند، تلاش و انرژی زیاد برای پیدا کردن راه‌های جدید برقراری ارتباط بین مردم عادی با محتوای علمی، دانشمندان و اهل علم است. دراین جشنواره‌ها تقریباً از هر ایده جدیدی استقبال می‌شود. برگزار کنندگان همیشه در تلاشند که با ایجاد تجربه‌های عجیب و متفاوت برای مخاطب؛ همچون تعامل با ربات‌های پیشرفته، خوردن غذاهای مخصوص با اهداف آموزشی، شرکت در تئاترهای علمی با دکورهای فناورانه و قصه‌گویی‌های علمی خلاقانه، بازدیدکننده‌ها را به مخاطب همیشگی جشنواره‌های علم تبدیل کنند.

رویدادی که به عنوان جشنواره علم برای همه در ایران برگزار می‌شود، رویداد منحصر به فردی است که هنور در ابتدای راه خود قرار دارد. این جشنواره در دو بخش نمایشگاهی و رقابتی برگزار می‌شود. در بخش نمایشگاهی بیشتر تلاش شده است تا انواع برنامه‌های جذاب، آگاهی بخش و سرگرم کننده علمی به نمایش گذاشته شود. برگزاری جنگ‌ها ، تئاترها و قصه‌گویی‌های علمی از بخش‌های دیگر این جشنواره است. اطلاع رسانی بخش رقابتی جشنواره از یک سال قبل از جشنواره آغاز و با اطلاع رسانی گسترده محورهای رقابتی جشنواره فراخوان می‌شود. در این بخش از اقشار مختلف مردم دعوت می‌شود تا با ارائه ایده‌های ساده و جذاب مشارکت داشته باشند. بعد از دریافت آثار در مهلت مقرر، تمامی آثاری که در مرحله اول موفق به کسب امتیاز لازم شده‌اند، در جنب بخش نمایشگاهی به نمایش گذاشته می‌شوند تا این ایده‌های تازه نیز شانس ارتباط‌گیری خود را با مخاطب بیازمایند. در نهایت بعد از داوری کمیته داوران جشنواره که متشکل از دانشمندان و ادیبان و هنرمندان در رشته‌های مختلف است، در روز جهانی علم و در مراسم اختتامیه جشنواره به آثار برگزیده بخش رقابتی جوایزی اهدا می‌شود. برخی از آثار موفق جشنواره این شانس را می یابند که به صوت دائم در موزه ملی علوم و فناوری و یا در برنامه‌های مختلف نمایشگاهی در شهر‌های مختلف ایران در معرض دید عموم قرار گیرند

این جشنواره راه زیادی را در پیش روی خود دارد که امیدواریم بتوانیم این مسیر را با همیاری شما و مسئولین در کوتاه‌ترین زمان ممکن برداریم و در سال‌های آینده، شاهد برگزاری چندین جشنواره علم در شهرستان‌های مختلف و جشنواره بین المللی علم برای همه باشیم. باور ما این است که هر ایرانی باید در سال امکان بازدید و حضور در حداقل یک جشنواره علم را داشته باشد.

صونا آقابابایی