تمام خانواده‎های ایرانی به جشنواره «علم برای همه» دعوت‎اند

dd

موزه ملی علوم و فناوری هر ساله جشنواره‎ای با عنوان «علم برای همه» را در آبان ماه مصادف با هفته علم برگزار می‎کند. در همین رابطه سراغ سرکار خانم صونا آقابابایی، دبیر جشنواره «علم برای همه» رفته‎ایم تا از ویژگی‎های جشنواره امسال و جشنواره‎های مشابه دنیا اطلاعاتی کسب کنیم. در ادامه، این گفت‎وگو را باهم می‎خوانیم:

ابتدا از پنجمین جشنواره سالانه موزه ملی علوم و فناوری موسوم به «علم برای همه» بگویید:

این جشنواره از روز شنبه ۱۸ آبان هم‎زمان با روز جهانی «علم در خدمت صلح و توسعه» آغاز می‎شود و تا جمعه ۲۴ آبان ۱۳۹۸ ادامه خواهد داشت. جشنواره امسال موضوعی نیست و از بخش‎های مختلف تشکیل شده است. البته در بخشی از جشنواره ممکن است موضوعات مشخصی داشته باشیم. بطور کل جشنواره «علم برای همه» یک کمیته علمی-آموزشی دارد که رویکرد جشنواره را تعیین می‎کند و یک هیات اجرایی بزرگ دارد که فعالیت‎های مرتبط با پیش، حین و پس از اجرای جشنواره را انجام می‎دهد.

وجه تمایز جشنواره امسال با سالهای گذشته چیست؟

امسال امیدواریم نهادهای ترویج علم بیش‎تری را به همکاری بگیریم و برنامه‎ها و فعالیت‎های هفته علم را در این جشنواره به گونه‎ای تجمیع کنیم و یک برنامه مشترک ارائه دهیم، به صورتی که مرکزیت آن در تهران و شعبه‎های آن در شهرستان‎ها به اجرای برنامه‎های جشنواره بپردازند.

در این رابطه، قدم اول شناسایی سازمان‎های مختلف و جلب مشارکت آن‎هاست. در همین جا لازم می‎دانم از تمام نهادها، انجمن‎ها، مراکز و حوزه‎های ترویج علم و آموزش غیر رسمی، ناشران کودک و نوجوان، هنرمندان علاقه‎مند به علم و تکنولوژی و سایر مراکز دعوت می‎کنیم با دبیرخانه جشنواره «علم برای همه» به نشانی: تهران، خ انقلاب، خ نجات اللهی، خ طالقانی، شماره ۳۴۴ و شماره تلفن ۸۸۸۰۷۷۶۲ تعامل برقرار کنند. این جشنواره بهترین فرصت برای ارائه فعالیت‎ها و در معرض نمایش قرار دادن آثار برای عموم مردم است.

در پنجمین جشنواره «علم برای همه» شاهد چه اتفاق جدیدی خواهیم بود؟

اتفاق جدید امسال، فعال‎تر شدن بخش هنری جشنواره است. تلاش جشنواره برای نزدیک کردن فضای علم و هنر برای ارتباط با مردم است. امسال اجراهای متعدد زنده از جمله گروه‎های تئاتری و نیز پخش فیلم هنری، فیلم مستند و نمایش هنرهای تجسمی خواهیم داشت و امیدواریم این جشنواره آغازی باشد بر شکل‎گیری جریانی در این حوزه؛ چرا که مسیر ترویج علم از هنر می‎گذرد و علم تا نتواند با مردم ارتباط برقرار کند، برای آن‎ها وجود ندارد.

در جشنواره امسال بخش‎هایی مخصوص کودکان و خانواده‎ها وجود دارد و رویدادهایی بازی‎محور با موضوعات مختلف از جمله: جدول دوره‎ای عنصرها، سنگ و سنگواره، مغز و.. طراحی شده است تا لحظات مفرح و آموزنده‎ای را برای خانواده‎ها در کنار هم رقم بزند.

مخاطب اصلیتان در پنجمین جشنواره «علم برای همه» چه کسانی هستند؟

جشنواره علم برای همه، همانطور که از نامش پیداست، برای عموم مردم طراحی می‎شود، در عین حال مخاطب خاص این جشنواره خانواده‎ها هستند.

هر شب مسابقاتی داریم که به خانواده‎های علمی جوایزی اهدا می‎شود. جشنواره امسال مردمی‎تر و در ابعاد بزرگی برگزار می‎شود که علاوه بر تهران، برخی شهرستان‎ها را هم در بر می‎گیرد.

شما از برگزاری چنین جشنواره چه اهدافی را دنبال میکنید؟

ایجاد بستر مناسب برای رویارویی مردم با علم و تعامل و گفت‎وگوی مردم با متخصصان و افزایش علاقه مردم به علم اهداف اصلی این جشنواره هستند.

انتظارات برگزارکنندگان جشنواره چیست؟

جشنواره‎های علمی بزرگ‎ترین گردهمایی‎های علمی در سراسر دنیا هستند. ما هم می‎خواهیم مردم را با موضوع علم دور هم جمع کنیم و این ارتباط را جشن بگیریم. انتظار ما این است که هر سال بتوانیم آدم‎های بیش‎تری را به علم علاقه‎مند کنیم و کنجکاوی آن‎ها را تحریک کنیم. امید است مردم با حضور در جشنواره علم بدانند علم چقدر می‎تواند در رفاه و کیفیت زندگی موثر واقع شود و چقدر می‎تواند آن‎ها را به سرنوشت خودشان حاکم کند.

بطور کلی ما می‎خواهیم همکاری و مشارکت عمومی در حوزه علم شکل بگیرد.

جشنواره امسال رقابتی خواهد بود؟

پنجمین جشنواره «علم برای همه» هم مانند سال گذشته، رقابتی و با فراخوان همراه نخواهد بود، اما در طول هفته برگزاری، رویدادهایی خواهیم داشت که در آن‎ها رقابت برگزار می‎شود و همان‎جا از برندگان تقدیر خواهد شد. جشنواره امسال پویا، مهیج و دوستانه خواهد بود و امیدوارم همه مخاطبان لذت ببرند.

از جشنوارههای علمی در دنیا بگویید؟

بیش از ۱۰۰ جشنواره علم در اروپا و ۵۰ جشنواره علم در آمریکا برگزار می‎شود. جشنواره‎هایی نیز هرساله در هند، امارات، روسیه، سنگاپور، ژاپن، کره جنوبی، چین، کانادا و… برگزار می‎شود.

مهم‎ترین بخش‎های جشنواره‎های علم عبارتند از:

  • نمایشگاه
  • جُنگ‎های علمی
  • نشست‎ها وکارگاه‎های علمی
  • سخنرانی‎ها
  • کنسرت‎های موسیقی
  • تورهای علمی
  • بازی‎های دسته جمعی
  • رویداد
  • تئاتر و پرفورمنس

جشنواره‎های علم به شدت انعطاف پذیر هستند و کلید موفقیت آنها در این است که بنا به اقتضائات منطقه‎ای طراحی شوند. معمولا افتخارات علمی هر منطقه یا نیاز‎ها و بحران‎های موجود  جهانی یا منطقه‎ای می‎تواند شروع خوبی برای یک جشنواره علم باشد.

جشنواره‎های علم جزو پر مخاطب‎ترین رویدادهای سالیانه در هر منطقه و کشوری به حساب می‎آیند.

این جشنوارهها به دنبال چه هستند؟

در این جشنواره‎ها مردم بیشتر به علم علاقه مند می‎شوند، حداقل یک چیز جدید یاد می‎گیرند، برای انجام فعالیت‎های علمی تشویق می‎شوند. احساس ارتباط بیشتری با علم پیدا می‎کنند و این موجب پیگیری موضوعات علمی در آینده می‎شود. معمولا شرکت کنندگان در جشنواره‎های علم برای اولین بار با متخصصان و دانشمندان وارد تعامل می‎شوند.

پیشینه جشنوارههای علمی دنیا به چه زمانی باز میگردد؟

قرن نوزدهم را شاید بتوان آغازی برای تغییر رابطه علم و جامعه در جهان دانست. در سال ۱۸۳۱ انجمن پیشبرد علوم بریتانیا افتتاح شد. هدف اصلی این انجمن، ترویج علم و شناساندن جایگاه و نقش علم به جامعه بود. در این زمان اولین نشست‎های علمی عمومی بین مردم و دانشمندان برگزار شد. اولین نشست در سال ۱۸۶۰ با موضوع داروینیسم بود.

این نشست‎های علمی به تدریج در سایر کشورهای اروپایی نیز رواج یافت و به مرور زمان، برنامه ملاقات و جلسات بازدید‎های مردم و دانشمندان به عنوان جشنواره‎های علم شناخته شد و ساختار جدیدی به خود گرفت.

ایده اجرای جشنواره علم به صورت امروزی از کجا شروع شد؟

ایده برگزاری جشنواره‎های علمی در ساختار فعلی به صورت نمایشگاهی و ابعاد بزرگ همراه با جنگ‎ها و نمایش‎های علمی که برای عامه مردم باشد از ادینبورگ در سال ۱۹۸۹ اجرایی شد، به طوری‎که این شهر همچنان پیشتاز برگزاری یکی از بزرگ‎ترین جشنواره‎های علم است. در سایر کشورهای اروپایی، جشنواره معتبری چون جشنواره علم گوتنبرگ (سوئد) از سال ۱۹۹۷ و جشنواره “ wonderfest”در آمریکا از سال ۱۹۹۸ و جشنواره علم آتلانتا از سال ۱۹۹۹ آغاز به کار کردند.

در سال‎های اخیر جشنواره‎های علم با موضوعات ویژه مورد توجه قرار گرفته‎اند برای مثال در آلمان دو دوره جشنواره ملی جنگ‎های علمی در برمن برگزار شده و اولین جشنواره بین المللی خود را با همکاری۶ کشور، در تاریخ ۲ تا ۵ اکتبر۲۰۱۵ برگزار کرد.

در سالهای اخیر، جشنوارههای علمی دنیا روی چه مسائلی تاکید دارند؟

رویکردی که در سال‎های اخیر در سیاستگذاری جشنواره‎های علم در اروپا و آمریکا دیده می‎شود، تاکید بیشتر بر آمیختگی علم و هنر است. طراحی رویدادهایی که آموزش علوم نه از طریق قالب‎های رایج سخنرانی و کارگاه و نشست که از طریق نمایشگاه‎های مختلف و کنسرت‎های موسیقی و تئاترهای زنده است. درسال ۲۰۱۶، در رتبه بندی جشنواره‎های علم در آمریکا، جشنواره‎ای با نام  BlueDot Festival رتبه اول را به خود اختصاص داد. هدف اصلی این جشنواره آشنا کردن مردم با اکتشافات فضایی بود، ولی ابزار اصلی که برای این منظور به کار رفته بود، موسیقی بود. ایجاد یک فضای شگفت انگیز با برگزاری کنسرت‎های متعدد در تمام ساعات بازدید و اجرای موسیقی زنده پر راز و رمز درمحیط گالری‎های هنری با ایده فضا، برگزاری کارگاه‎های نقاشی، تئاترهای زنده و البته نشست‎های تخصصی در چیدمان متفاوت، وجه تمایز این جشنواره بود.